Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima
| Ano de defesa: | 2022 |
|---|---|
| Autor(a) principal: | |
| Orientador(a): | |
| Banca de defesa: | |
| Tipo de documento: | Tese |
| Tipo de acesso: | Acesso aberto |
| Idioma: | por |
| Instituição de defesa: |
Universidade Estadual Paulista (Unesp)
|
| Programa de Pós-Graduação: |
Não Informado pela instituição
|
| Departamento: |
Não Informado pela instituição
|
| País: |
Não Informado pela instituição
|
| Palavras-chave em Português: | |
| Link de acesso: | http://hdl.handle.net/11449/238112 |
Resumo: | Os saberes dos povos indígenas estão interligados ao seu universo cosmológico. A cerâmica produzida por povos/mãos indígenas remete a conhecimentos advindos dos antepassados e revelam processos técnicos, rituais, regras e toda uma relação do fazer com os ciclos da natureza. Com isso, esta pesquisa objetiva tratar de aspectos culturais do fazer cerâmico do povo indígena Macuxi, dentro de uma perspectiva que aborda o conceito de “arte indígena” utilizada por Alfred Gell, Els Lagrou e Eduardo Viveiros de Castro. Debrucei-me sobre os processos e saberes ancestrais das ceramistas Macuxi que vivem em Boa Vista (RR) e na Terra Indígena Raposa Serra do Sol (RR), por meio de um trabalho de campo etnográfico, no qual passei a conviver durante alguns períodos na Comunidade Indígena Raposa I, participando de ações voltadas para a produção cerâmica e momentos de festividade, como o Festival das Panelas de Barro. Neste estudo, também trato de questões que esclarecem a relação cultural, social e cosmológica que evidenciam o modo de vida e o pensamento que giram em torno do barro nas “Terras de Makunaimî”. |
| id |
UNSP_c61cf8f951defa94e7f3d40f283bab63 |
|---|---|
| oai_identifier_str |
oai:repositorio.unesp.br:11449/238112 |
| network_acronym_str |
UNSP |
| network_name_str |
Repositório Institucional da UNESP |
| repository_id_str |
|
| spelling |
Paes, Dayana Soares Araújo [UNESP]Universidade Estadual Paulista (Unesp)Barreto, Cristiana Nunes Galvão de BarrosGonçalves, Larissa SilvaTirapeli, PercivalRomagnolo, Sergio MauroDalglish, Geralda Mendes Ferreira Silva [UNESP]2022-12-12T11:37:53Z2022-12-12T11:37:53Z2022-06-22http://hdl.handle.net/11449/23811233004013063P4Os saberes dos povos indígenas estão interligados ao seu universo cosmológico. A cerâmica produzida por povos/mãos indígenas remete a conhecimentos advindos dos antepassados e revelam processos técnicos, rituais, regras e toda uma relação do fazer com os ciclos da natureza. Com isso, esta pesquisa objetiva tratar de aspectos culturais do fazer cerâmico do povo indígena Macuxi, dentro de uma perspectiva que aborda o conceito de “arte indígena” utilizada por Alfred Gell, Els Lagrou e Eduardo Viveiros de Castro. Debrucei-me sobre os processos e saberes ancestrais das ceramistas Macuxi que vivem em Boa Vista (RR) e na Terra Indígena Raposa Serra do Sol (RR), por meio de um trabalho de campo etnográfico, no qual passei a conviver durante alguns períodos na Comunidade Indígena Raposa I, participando de ações voltadas para a produção cerâmica e momentos de festividade, como o Festival das Panelas de Barro. Neste estudo, também trato de questões que esclarecem a relação cultural, social e cosmológica que evidenciam o modo de vida e o pensamento que giram em torno do barro nas “Terras de Makunaimî”.Ipu’nen pe pataako’yamî e’to wanî mîrî teeseruukonta teeko’manto’kon kaisîrî pataapo. Mîrîrî pampe, pena’ pataapai tawaa yapuri to’ya mîrî teyerinkon koneekakonpa kai’ma, itu’se’ tewanîkon kaisîrî. Sewarantî ko’kopîkon seruurî’pî yenkronpa to’ya mîrî iwe’koneekato’ moroopai yamîîto’ tera’mai, akka taa ye’kape pataa yapuri kaisîrî, Seeni’pampe, makuusiyamî’ya tawaa yenkama neepu’pai wanî mîrîrî “pataako’yemannekon” taato’ya’ tiaronkonya imenukasa tera’mai. Neepu’pai nîrî uwanî sîrî makuusiyamî non yenkamaninkon seruu tarî Kuwai kîrî’po moroopai Maikan Wei kîrî’po tîîko’mansenan, to’menuukato’kon tera’mai. Mîrîrî tonpe uuko’mantî’pî Maikan pisi’ po’, moro to’ senkamato’ moroopai to’ su’minaato’ teyerinkon yenpa’kapîîto’ ra’mapîîtî’pîuya. Tarî era’ma nîrî, makuusiyamî ko’manto’, to’senkamato’ moroopai pata’ ko’manîto’ya serukon. “Tarî Roraimîîta”.The traditional indigenous knowledge is intertwined with its cosmological universe. Pottery manufactured by indigenous hands refers to their ancestor's technology and knowledge unraveling technical processes, rituals, rules, and the whole relation between making with the cycles of nature. Thus, this research intends to study cultural aspects of pottery making from the Macuxi indigenous ethnicity, within a perspective that addresses the concept of “indigenous art” used by Alfred Gell, EIs Lagrou, and Eduardo Viveiros de Castro. I looked upon the ancestors’ processes and knowledge of Macuxi potters based in Boa Vista, the capital of the Roraima state, and the indigenous land of Raposa Serra do Sol (Roraima), through ethnographic fieldwork, where I lived for certain lengths of time in the indigenous community Raposa I, taking part in activities of pottery making and festivities such as The Clay Pots Festivity. This study also discusses issues that clarify the cultural, social and cosmological relations, which evidence the way of life, as well as the thought which revolves around the clay in the “Makunaimî Lands”.Coordenação de Aperfeiçoamento de Pessoal de Nível Superior (CAPES)CAPES: 001porUniversidade Estadual Paulista (Unesp)Arte indígenaArte macuxiTrabalhos em cerâmicaIndígenas MacuxiVovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - RoraimaGrandma Clay (ko'ko non): Macuxi ceramics in Makunaimî land - Roraimainfo:eu-repo/semantics/publishedVersioninfo:eu-repo/semantics/doctoralThesisinfo:eu-repo/semantics/openAccessreponame:Repositório Institucional da UNESPinstname:Universidade Estadual Paulista (UNESP)instacron:UNESPArtes - IAArtes visuaisProcessos e procedimentos artísticos.Universidade Estadual Paulista (UNESP), Instituto de Artes, São PauloOnlineBanca públicaPublication24e01757-bd68-4b7c-b7eb-e6b26bd76969virtual::282871-124e01757-bd68-4b7c-b7eb-e6b26bd76969virtual::282871-10f356c77-ae32-473a-99b6-dac08947a2b9virtual::279584-1274e6e12-0316-4af4-8307-29132524ecbdvirtual::281055-10f356c77-ae32-473a-99b6-dac08947a2b9virtual::279584-1274e6e12-0316-4af4-8307-29132524ecbdvirtual::281055-1TEXTpaes_dsa_dr_ia.pdf.txtWritten by FormatFilter org.dspace.app.mediafilter.TikaTextExtractionFilter on 2023-12-05T06:19:39Z (GMT).Extracted texttext/plain102646https://repositorio.unesp.br/bitstreams/ad16c039-0ade-4919-9f74-55ee70dfd5e5/download7b6db22b7902a9cf229c01d5bd22f244MD55falseAnonymousREADTHUMBNAILpaes_dsa_dr_ia.pdf.jpgWritten by FormatFilter org.dspace.app.mediafilter.PDFBoxThumbnail on 2023-12-05T06:19:40Z (GMT).Generated Thumbnailimage/jpeg3846https://repositorio.unesp.br/bitstreams/4c08f61d-c1a7-423b-90fd-f537aefb6e2c/download182b29786d85c91a537030159cfc011cMD56falseAnonymousREADORIGINALpaes_dsa_dr_ia.pdfpaes_dsa_dr_ia.pdfapplication/pdf28912012https://repositorio.unesp.br/bitstreams/8d6912b9-47b6-4351-85b9-c6a95aadd60e/downloadf8fefac9c9500554ce61dc1840214433MD53trueAnonymousREADLICENSElicense.txtWritten by org.dspace.content.LicenseUtilstext/plain; charset=utf-83039https://repositorio.unesp.br/bitstreams/49314d83-2dfc-4026-b31b-bdca0cdacdcc/download0e4d7d287875da77d62681a3a96e0779MD54falseAnonymousREAD11449/2381122026-07-22T05:13:56.545111Zopen.accessoai:repositorio.unesp.br:11449/238112https://repositorio.unesp.brRepositório InstitucionalPUBhttp://repositorio.unesp.br/oai/requestrepositoriounesp@unesp.bropendoar:29462026-07-22T05:13:56Repositório Institucional da UNESP - Universidade Estadual Paulista (UNESP)falseTElDRU7Dh0EgUEFSQSBBIERJU1BPTklCSUxJWkHDh8ODTyBPTkxJTkUgREUgRElTU0VSVEHDh8ODTyBPVSBERSBURVNFIFNVQk1FVElEQSBBTyBSRVBPU0lUw5NSSU8gSU5TVElUVUNJT05BTCBVTkVTUA0KDQoxLiBBbyBjb25jb3JkYXIgY29tIGVzdGEgbGljZW7Dp2EsIGV1LCBEYXlhbmEgU29hcmVzIEFyYcO6am8gUGFlcyAoZHNhLnBhZXNAdW5lc3AuYnIpLCByZXNwb25zw6F2ZWwgcGVsbyB0cmFiYWxobyDigJxWb3bDsyBCYXJybyAoa2/igJlrbyBub24pOiAgY2Vyw6JtaWNhIE1hY3V4aSBlbSB0ZXJyYXMgZGUgTWFrdW5haW3DriAtIFJvcmFpbWHigJ0gcG9yIG1pbSBzdWJtZXRpZG8gYW8gUmVwb3NpdMOzcmlvIEluc3RpdHVjaW9uYWwgVU5FU1AgZSBkZXNlbnZvbHZpZG8gbm8gw6JtYml0byBkZSB1bSBkb3MgcHJvZ3JhbWFzIGRlIHDDs3MtZ3JhZHVhw6fDo28gZGEgVW5pdmVyc2lkYWRlIEVzdGFkdWFsIFBhdWxpc3RhIOKAnErDumxpbyBkZSBNZXNxdWl0YSBGaWxob+KAnSAoVU5FU1ApOg0KDQphKSBhdGVzdG8gc2VyIG8gcmVzcG9uc8OhdmVsIGxlZ2FsIHBlbG8gdHJhYmFsaG8gc3VibWV0aWRvIGUgcGVsb3MgZGFkb3MgaW5mb3JtYWRvcyBkdXJhbnRlIGEgc3VibWlzc8OjbzsNCg0KYikgYXRlc3RvIHF1ZSBvIHRyYWJhbGhvIHN1Ym1ldGlkbyBuw6NvIGluZnJpbmdlIGxlaXMgZGUgZGlyZWl0byBhdXRvcmFsOw0KDQpjKSBhdGVzdG8gcXVlIG8gdHJhYmFsaG8gc3VibWV0aWRvIG7Do28gY29udMOpbSBxdWFscXVlciBpbmZvcm1hw6fDo28gY29uZmlkZW5jaWFsIG1pbmhhIG91IGRlIHRlcmNlaXJvczsNCg0KZCkgYXRlc3RvIHF1ZSwgc2Ugb2J0aXZlIGZpbmFuY2lhbWVudG8gcGFyYSBvIGRlc2Vudm9sdmltZW50byBkbyB0cmFiYWxobyBzdWJtZXRpZG8sIGluZm9ybWVpIGEgYWfDqm5jaWEgZGUgZm9tZW50byBlIG8gbsO6bWVybyBkbyBmaW5hbmNpYW1lbnRvIGR1cmFudGUgYSBzdWJtaXNzw6NvOw0KDQplKSBhdGVzdG8gcXVlIGEgdmVyc8OjbyBkbyB0cmFiYWxobyBwcmVzZW50ZSBubyBhcnF1aXZvIHN1Ym1ldGlkbyDDqSBhIHZlcnPDo28gZGVmaW5pdGl2YSBxdWUgaW5jbHVpIGFzIGFsdGVyYcOnw7VlcyBkZWNvcnJlbnRlcyBkYSBkZWZlc2EsIHNlIGhvdXZlIGFsZ3VtYTsNCg0KZikgYXRlc3RvIHF1ZSBhIHZlcnPDo28gZG8gdHJhYmFsaG8gcHJlc2VudGUgbm8gYXJxdWl2byBzdWJtZXRpZG8gc2Vyw6EgYSBtZXNtYSB2ZXJzw6NvIGltcHJlc3NhIGVudHJlZ3VlIG5hIFNlw6fDo28gVMOpY25pY2EgZGUgUMOzcy1HcmFkdWHDp8OjbyBjb20gYSBxdWFsIG8gcHJvZ3JhbWEgZGUgcMOzcy1ncmFkdWHDp8OjbyBlbSBxdWUgbyB0cmFiYWxobyBmb2kgZGVzZW52b2x2aWRvIGVzdMOhIHZpbmN1bGFkbzsNCg0KZykgY29uY2VkbyDDoCBVbml2ZXJzaWRhZGUgRXN0YWR1YWwgUGF1bGlzdGEg4oCcSsO6bGlvIGRlIE1lc3F1aXRhIEZpbGhv4oCdIG8gZGlyZWl0byBuw6NvIGV4Y2x1c2l2byBkZSBkaXNwb25pYmlsaXphciwgZGUgY29waWFyIGUgZGUgZGlzdHJpYnVpciwgcG9yIG1laW8gZGUgc2V1cyBhbWJpZW50ZXMgaW5zdGl0dWNpb25haXMgZGUgYWNlc3NvIHJlc3RyaXRvIG91IGFiZXJ0byBhbyBww7pibGljbyBnZXJhbCwgc2VtIHJlc3NhcmNpbWVudG8gZGUgZGlyZWl0b3MgYXV0b3JhaXMsIG8gdHJhYmFsaG8gc3VibWV0aWRvIGUgb3MgZGFkb3MgaW5mb3JtYWRvcyBkdXJhbnRlIGEgc3VibWlzc8OjbzsNCg0KaCkgY29uY2VkbyDDoCBVbml2ZXJzaWRhZGUgRXN0YWR1YWwgUGF1bGlzdGEg4oCcSsO6bGlvIGRlIE1lc3F1aXRhIEZpbGhv4oCdIG8gZGlyZWl0byBuw6NvIGV4Y2x1c2l2byBkZSByZWFsaXphciBxdWFpc3F1ZXIgYWx0ZXJhw6fDtWVzIG5hIG3DrWRpYSBvdSBubyBmb3JtYXRvIGRvIGFycXVpdm8gcGFyYSBwcm9ww7NzaXRvcyBkZSBwcmVzZXJ2YcOnw6NvIGRpZ2l0YWwsIGRlIGFjZXNzaWJpbGlkYWRlIGUgZGUgbWVsaG9yIGlkZW50aWZpY2HDp8OjbyBkbyB0cmFiYWxobyBzdWJtZXRpZG8sIGRlc2RlIHF1ZSBuw6NvIHNlamEgYWx0ZXJhZG8gc2V1IGNvbnRlw7pkbyBpbnRlbGVjdHVhbC4NCg0KMi4gQSBVbml2ZXJzaWRhZGUgRXN0YWR1YWwgUGF1bGlzdGEg4oCcSsO6bGlvIGRlIE1lc3F1aXRhIEZpbGhv4oCdIHNlIGNvbXByb21ldGUgYToNCg0KYSkgZm9ybmVjZXIgdW1hIGlkZW50aWZpY2HDp8OjbyBjbGFyYSBkbyBub21lIGRvIGF1dG9yIGR1cmFudGUgYSBkaXNwb25pYmlsaXphw6fDo28sIGVtIGFtYmllbnRlIGluc3RpdHVjaW9uYWwsIGRvIHRyYWJhbGhvIHN1Ym1ldGlkbzsNCg0KYikgc2UgbmVjZXNzw6FyaW8sIHJlYWxpemFyIGFsdGVyYcOnw7VlcyBub3MgZGFkb3MgaW5mb3JtYWRvcyBkdXJhbnRlIGEgc3VibWlzc8OjbyBwYXJhIHF1ZSBtZWxob3IgcmVwcmVzZW50ZW0gZSBpZGVudGlmaXF1ZW0gbyB0cmFiYWxobyBzZW0sIG5vIGVudGFudG8sIGNvbXByb21ldGVyIHNldSBjb250ZcO6ZG8gaW50ZWxlY3R1YWw7DQoNCmMpIHJlc3BlaXRhciBhIGRlY2lzw6NvIGRvIGF1dG9yIHNvYnJlIGEgdmVyc8OjbyBxdWUgZGV2ZXLDoSBzZXIgZGlzcG9uaWJpbGl6YWRhIGltZWRpYXRhbWVudGUgYXDDs3MgbyBhY2VpdGUgZGEgc3VibWlzc8Ojbywgc2VqYSBlbGEgYSB2ZXJzw6NvIGludGVncmFsIG91IHBhcmNpYWw7DQoNCmQpIHJlc3BlaXRhciBvIHByYXpvIGRlZmluaWRvIHBlbG8gYXV0b3IgcGFyYSBhIGRpc3BvbmliaWxpemHDp8OjbyBkbyBjb250ZcO6ZG8gaW50ZWdyYWwsIGNhc28gbyBhdXRvciB0ZW5oYSBvcHRhZG8gcGVsYSBkaXNwb25pYmlsaXphw6fDo28gaW1lZGlhdGEgYXBlbmFzIGRvIGNvbnRlw7pkbyBwYXJjaWFsIGUgbyBwcmF6byBkZWZpbmlkbyBlc3RlamEgZGVudHJvIGRlIDIgKGRvaXMpIGFub3MgYXDDs3MgYSBkZWZlc2E7DQoNCmUpIG7Do28gcmVhbGl6YXIgYWx0ZXJhw6fDtWVzIG5vIGFycXVpdm8gZW52aWFkbyBhbMOpbSBkYXF1ZWxhcyBkZXNjcml0YXMgbmVzdGEgbGljZW7Dp2EuDQoNClPDo28gUGF1bG8sIEZyaSBEZWMgMDkgMDc6NDM6MDQgQlJUIDIwMjIu |
| dc.title.pt.fl_str_mv |
Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima |
| dc.title.alternative.en.fl_str_mv |
Grandma Clay (ko'ko non): Macuxi ceramics in Makunaimî land - Roraima |
| title |
Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima |
| spellingShingle |
Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima Paes, Dayana Soares Araújo [UNESP] Arte indígena Arte macuxi Trabalhos em cerâmica Indígenas Macuxi |
| title_short |
Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima |
| title_full |
Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima |
| title_fullStr |
Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima |
| title_full_unstemmed |
Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima |
| title_sort |
Vovó Barro (ko’ko non): cerâmica Macuxi em terras de Makunaimî - Roraima |
| author |
Paes, Dayana Soares Araújo [UNESP] |
| author_facet |
Paes, Dayana Soares Araújo [UNESP] |
| author_role |
author |
| dc.contributor.institution.none.fl_str_mv |
Universidade Estadual Paulista (Unesp) |
| dc.contributor.committeeMember.none.fl_str_mv |
Barreto, Cristiana Nunes Galvão de Barros Gonçalves, Larissa Silva Tirapeli, Percival Romagnolo, Sergio Mauro |
| dc.contributor.author.fl_str_mv |
Paes, Dayana Soares Araújo [UNESP] |
| dc.contributor.advisor1.fl_str_mv |
Dalglish, Geralda Mendes Ferreira Silva [UNESP] |
| contributor_str_mv |
Dalglish, Geralda Mendes Ferreira Silva [UNESP] |
| dc.subject.por.fl_str_mv |
Arte indígena Arte macuxi Trabalhos em cerâmica Indígenas Macuxi |
| topic |
Arte indígena Arte macuxi Trabalhos em cerâmica Indígenas Macuxi |
| description |
Os saberes dos povos indígenas estão interligados ao seu universo cosmológico. A cerâmica produzida por povos/mãos indígenas remete a conhecimentos advindos dos antepassados e revelam processos técnicos, rituais, regras e toda uma relação do fazer com os ciclos da natureza. Com isso, esta pesquisa objetiva tratar de aspectos culturais do fazer cerâmico do povo indígena Macuxi, dentro de uma perspectiva que aborda o conceito de “arte indígena” utilizada por Alfred Gell, Els Lagrou e Eduardo Viveiros de Castro. Debrucei-me sobre os processos e saberes ancestrais das ceramistas Macuxi que vivem em Boa Vista (RR) e na Terra Indígena Raposa Serra do Sol (RR), por meio de um trabalho de campo etnográfico, no qual passei a conviver durante alguns períodos na Comunidade Indígena Raposa I, participando de ações voltadas para a produção cerâmica e momentos de festividade, como o Festival das Panelas de Barro. Neste estudo, também trato de questões que esclarecem a relação cultural, social e cosmológica que evidenciam o modo de vida e o pensamento que giram em torno do barro nas “Terras de Makunaimî”. |
| publishDate |
2022 |
| dc.date.accessioned.fl_str_mv |
2022-12-12T11:37:53Z |
| dc.date.available.fl_str_mv |
2022-12-12T11:37:53Z |
| dc.date.issued.fl_str_mv |
2022-06-22 |
| dc.type.status.fl_str_mv |
info:eu-repo/semantics/publishedVersion |
| dc.type.driver.fl_str_mv |
info:eu-repo/semantics/doctoralThesis |
| format |
doctoralThesis |
| status_str |
publishedVersion |
| dc.identifier.uri.fl_str_mv |
http://hdl.handle.net/11449/238112 |
| dc.identifier.capes.none.fl_str_mv |
33004013063P4 |
| url |
http://hdl.handle.net/11449/238112 |
| identifier_str_mv |
33004013063P4 |
| dc.language.iso.fl_str_mv |
por |
| language |
por |
| dc.rights.driver.fl_str_mv |
info:eu-repo/semantics/openAccess |
| eu_rights_str_mv |
openAccess |
| dc.publisher.none.fl_str_mv |
Universidade Estadual Paulista (Unesp) |
| publisher.none.fl_str_mv |
Universidade Estadual Paulista (Unesp) |
| dc.source.none.fl_str_mv |
reponame:Repositório Institucional da UNESP instname:Universidade Estadual Paulista (UNESP) instacron:UNESP |
| instname_str |
Universidade Estadual Paulista (UNESP) |
| instacron_str |
UNESP |
| institution |
UNESP |
| reponame_str |
Repositório Institucional da UNESP |
| collection |
Repositório Institucional da UNESP |
| bitstream.url.fl_str_mv |
https://repositorio.unesp.br/bitstreams/ad16c039-0ade-4919-9f74-55ee70dfd5e5/download https://repositorio.unesp.br/bitstreams/4c08f61d-c1a7-423b-90fd-f537aefb6e2c/download https://repositorio.unesp.br/bitstreams/8d6912b9-47b6-4351-85b9-c6a95aadd60e/download https://repositorio.unesp.br/bitstreams/49314d83-2dfc-4026-b31b-bdca0cdacdcc/download |
| bitstream.checksum.fl_str_mv |
7b6db22b7902a9cf229c01d5bd22f244 182b29786d85c91a537030159cfc011c f8fefac9c9500554ce61dc1840214433 0e4d7d287875da77d62681a3a96e0779 |
| bitstream.checksumAlgorithm.fl_str_mv |
MD5 MD5 MD5 MD5 |
| repository.name.fl_str_mv |
Repositório Institucional da UNESP - Universidade Estadual Paulista (UNESP) |
| repository.mail.fl_str_mv |
repositoriounesp@unesp.br |
| _version_ |
1878343826626576384 |