“Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS

Detalhes bibliográficos
Ano de defesa: 2022
Autor(a) principal: Cruz, Joziane de Azevedo lattes
Orientador(a): Cavalcante, Thiago Leandro Vieira lattes
Banca de defesa: Landa, Beatriz dos Santos lattes, Brighenti, Clovis Antonio lattes, Pereira, Levi Marques lattes, Langer, Protasio Paulo lattes
Tipo de documento: Tese
Tipo de acesso: Acesso aberto
Idioma: por
Instituição de defesa: Universidade Federal da Grande Dourados
Programa de Pós-Graduação: Programa de pós-graduação em História
Departamento: Faculdade de Ciências Humanas
País: Brasil
Palavras-chave em Português:
Palavras-chave em Inglês:
Área do conhecimento CNPq:
Link de acesso: http://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/handle/prefix/5189
Resumo: Teko ñembo’e, Kaiowá mba’e ñembo’ere ita’e oguereko marãngatu, arandu reko, ha oguereko hekoha ryepypy. Ko kuatya rendápy ejechukáta constituição rupi mba’eichapa umi ñanderu ha ñandesy, ochukáta ohasa’asy ha iñembo’ere ha hekore. Oñepyrũ kuri ko ñe’ẽ tekohápy Guyraroka/Caarapo ha Jaguapiru/Dourados-MS. Ko kuatia ara mbyte he’ita mitã rekáre, ñanderu ha ñandesy omoingo Kaiowá rekópy. Ohendúta kuatia rupi, ha hãiha rupi, okagua haguã umi mitã, ja’e mitã rekóre kaiowápe. Oñempyrũ oje’e ohenduháva mba’eicha oiko ára, há oikóva ñembo’e rupi. Korupi ojechukáta arandu, ha ou kuaháva oiko ha'upy, hekópe, ñembo’e rupe, ochukáta ichupe imayna iñembo’e rupe, ha péicha rupi ha’e yvyra’ija, heko rupi ojechuke, ha ochuka teko joja umi oñembo‘eva tuja ha umi yvyra’ija pyahu ko’angagua. Ohã’ãta, ha ojeguata. Uperupi ohasáta ñembo’ere hegua, ha ikatu ohendu oikoha rupi ha oiporu. Uperupi yvyra’ija ohóta, oma’ẽta hesere reko jaha ombyata arandu, uperupi oikóta heko ko’anga, orendu ñembo’e, yvyra’ija kuéra ndive ohendu jey, ha oikuaavéta. Opata ojapo ñe’ẽ ñembo’ére, umi opora he’ivare. Heta ojepapata ohasa’asýre. Umi ñembo’e jarare renda rehe, oikógui ñembo’e ko’anga jarare renda rehe, oikogui ñembo’e ko’ãga ojapoterei oñentendure, mba’eichapa ohasa’asy umi ñembo’e oikeri haguã, ñembo’e oguéreko ojara, ha imba’e ñembo’ehave. Ojapo ogapysy, ha ochuka haguã eterei ava reko, te’yi, ñembo’erupi, arandurupi, ochuka’ara umi pyahu kuéra yvyra’ija, ha ñanderu rupi, ñandesy rupi. Upéicha pupi ome’ẽ Kuatia arandu, imaguarere rupi-Históriape, ha ohai etnografiape, opapa interface históriare ha antropologiare, upeichagui oho ñume ohechaháva resa rupi. Ohecha akue Kaiowáre Guyrarokape ha ñe’ẽ rupe ta’anga rupi, ha kuatia akã rupi. Upeichagui, araka’e ojapo umi teko ñembo’e rupi Kaiowápe iporã ojapo ko’anga rupi, ha oñe’ẽma jave, filosofiare ameríndiapy, he’i hekojára avápy oikoteri pa’ikuaráre.
id UFGD-2_d2aa7d04edfc85d3288d30f5591da6bb
oai_identifier_str oai:https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui:prefix/5189
network_acronym_str UFGD-2
network_name_str Repositório Institucional da UFGD
repository_id_str
spelling Cavalcante, Thiago Leandro Vieira0000-0002-9570-817Xhttp://lattes.cnpq.br/8295814348286253Landa, Beatriz dos Santos0000-0001-8074-6889http://lattes.cnpq.br/8837968624971224Brighenti, Clovis Antonio0000-0002-8782-2239http://lattes.cnpq.br/7972713627348895Pereira, Levi Marques0000-0002-8513-2613http://lattes.cnpq.br/1669550558445333Langer, Protasio Paulo0000-0002-7849-0375http://lattes.cnpq.br/7088353708571943http://lattes.cnpq.br/7728599562044877Cruz, Joziane de Azevedo2022-09-30T17:48:08Z2022-09-30T17:48:08Z2022-08-25CRUZ, Joziane de Azevedo. “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka – MS. 2022. 287 f. Tese (Doutorado em História) – Faculdade de Ciências Humanas, Universidade Federal da Grande Dourados, Dourados, MS, 2022.http://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/handle/prefix/5189Teko ñembo’e, Kaiowá mba’e ñembo’ere ita’e oguereko marãngatu, arandu reko, ha oguereko hekoha ryepypy. Ko kuatya rendápy ejechukáta constituição rupi mba’eichapa umi ñanderu ha ñandesy, ochukáta ohasa’asy ha iñembo’ere ha hekore. Oñepyrũ kuri ko ñe’ẽ tekohápy Guyraroka/Caarapo ha Jaguapiru/Dourados-MS. Ko kuatia ara mbyte he’ita mitã rekáre, ñanderu ha ñandesy omoingo Kaiowá rekópy. Ohendúta kuatia rupi, ha hãiha rupi, okagua haguã umi mitã, ja’e mitã rekóre kaiowápe. Oñempyrũ oje’e ohenduháva mba’eicha oiko ára, há oikóva ñembo’e rupi. Korupi ojechukáta arandu, ha ou kuaháva oiko ha'upy, hekópe, ñembo’e rupe, ochukáta ichupe imayna iñembo’e rupe, ha péicha rupi ha’e yvyra’ija, heko rupi ojechuke, ha ochuka teko joja umi oñembo‘eva tuja ha umi yvyra’ija pyahu ko’angagua. Ohã’ãta, ha ojeguata. Uperupi ohasáta ñembo’ere hegua, ha ikatu ohendu oikoha rupi ha oiporu. Uperupi yvyra’ija ohóta, oma’ẽta hesere reko jaha ombyata arandu, uperupi oikóta heko ko’anga, orendu ñembo’e, yvyra’ija kuéra ndive ohendu jey, ha oikuaavéta. Opata ojapo ñe’ẽ ñembo’ére, umi opora he’ivare. Heta ojepapata ohasa’asýre. Umi ñembo’e jarare renda rehe, oikógui ñembo’e ko’anga jarare renda rehe, oikogui ñembo’e ko’ãga ojapoterei oñentendure, mba’eichapa ohasa’asy umi ñembo’e oikeri haguã, ñembo’e oguéreko ojara, ha imba’e ñembo’ehave. Ojapo ogapysy, ha ochuka haguã eterei ava reko, te’yi, ñembo’erupi, arandurupi, ochuka’ara umi pyahu kuéra yvyra’ija, ha ñanderu rupi, ñandesy rupi. Upéicha pupi ome’ẽ Kuatia arandu, imaguarere rupi-Históriape, ha ohai etnografiape, opapa interface históriare ha antropologiare, upeichagui oho ñume ohechaháva resa rupi. Ohecha akue Kaiowáre Guyrarokape ha ñe’ẽ rupe ta’anga rupi, ha kuatia akã rupi. Upeichagui, araka’e ojapo umi teko ñembo’e rupi Kaiowápe iporã ojapo ko’anga rupi, ha oñe’ẽma jave, filosofiare ameríndiapy, he’i hekojára avápy oikoteri pa’ikuaráre.A religiosidade, para os Kaiowá, configura-se como elemento essencial de sua organização social e permeia as diferentes situações da vida social do grupo. Neste enfoque, o trabalho tem como finalidade a compreensão dos processos de constituição de um ñanderu ou ñandesy e os desafios presentes nas práticas religiosas entre os rezadores kaiowá, a partir da perspectiva dos adultos integrantes de duas parentelas, localizadas em Guyraroka/Caarapó e na Jaguapiru/Dourados-MS. A proposição central desta tese é evidenciar a infância como período primordial para a constituição do ñanderu ou ñandesy kaiowá. A compreensão dos aspectos circunscritos à fase da infância das crianças kaiowá configurou-se como ponto inicial e importante para os delineamentos de diversos aspectos na formação dos futuros rezadores. É uma etapa fundamental para a composição do repertório de saberes e aprendizados que deverão ser aperfeiçoados no decorrer da vida, de modo que o futuro rezador seja acompanhado, monitorado, instruído e, assim, seja constituído de forma gradual, a partir das experiências de vida dos rezadores mais experientes e dos processos de aprendizado das gerações mais jovens que estão em fase de formação. Somada à constituição dos rezadores, concomitantemente os inúmeros desafios que essas lideranças religiosas têm vivenciado nos dias atuais permearão as análises propostas, como as dificuldades existentes com o cuidado dos objetos rituais, na construção das casas de rezas, no exercício das práticas religiosas, bem como no esforço e preocupação da transmissão de saberes religiosos aos futuros rezadores e rezadoras. A partir dos pressupostos e contribuições proporcionados pelo método da etno-história, no qual a inclusão da produção etnográfica se soma à interface entre História e Antropologia, a pesquisa de campo foi desenvolvida com os Kaiowá em Guyraroka e Jaguapiru, com destaque para as fontes etnográficas, orais e fotográficas na composição do trabalho. Desse modo, foi possível atestar que a religiosidade kaiowá continua a fornecer elementos para serem investigados na atualidade, demonstrada na complexa filosofia ameríndia pautada na cosmologia e no modo de ser da etnia.For the Kaiowá, religiousness is an essential element of their social organization and permeates the different situations of the group's social life. In this approach, the work aims to understand the processes of constitution of a ñanderu or ñandesy and the challenges present in religious practices among kaiowá prayers, from the perspective of adults members of kinships located in Guyraroka/Caarapó and Jaguapiru/Dourados- MS. The central proposition of this thesis is to highlight childhood as a primordial period for the constitution of the ñanderu or ñandesy kaiowá. The understanding of aspects limited to the childhood stage of Kaiowá children was configured as a starting point and important for the outlines of several aspects in the formation of future prayers. It is a fundamental step for the composition of the repertoire of knowledge and learning that must be perfected throughout life, so that the future prayer is accompanied, monitored, instructed and, thus, is constituted gradually from the life experiences of the most experienced prayers and the learning processes of the younger generations that are in the formation stage. The proposed analyses range from the constitution of the prayers to the numerous challenges these religious leaders have experienced nowadays, such as the difficulties with the care of ritual objects, in the construction of prayer houses, in the exercise of religious practices, as well as the effort and concern of the transmission of religious knowledge to future men and women men and women prayers. Based on the assumptions and contributions provided by the ethnohistory method, in which the inclusion of ethnographic production is added to the interface between History and Anthropology, the field research was carried out with the Kaiowá in Guyraroka and Jaguapiru, with emphasis on ethnographic, oral and photographic sources, in the composition of the work. Therefore, it was possible to attest that Kaiowá religiosity continues to provide elements to be investigated today, demonstrated in the complex Amerindian philosophy based on cosmology and in the way of being of the ethnic group.La religiosidad, para los Kaiowá, se configura como elemento esencial de su organización social y permea diferentes situaciones de la vida social del grupo. En este abordaje, la finalidad del trabajo es la comprensión de los procesos de constitución de un ñanderu o ñandesy y los desafíos presentes en las prácticas religiosas entre los rezadores kaiowá, por la perspectiva de adultos integrantes de parentelas ubicadas en Guyraroka/Caarapó y Jaguapiru/Dourados-MS. La proposición central de esta tesis es evidenciar la niñez como un periodo primordial para la constitución del ñanderu o ñandesy kaiowá. La comprensión de los aspectos circunscritos a la fase de la infancia de los niños kaiowá se constituyó como un punto de partida e importante para el diseño de diferentes aspectos en la formación de los futuros rezadores. Es una etapa fundamental para la composición del repertorio de saberes y aprendizajes que deberán ser perfeccionados en el trascurrir de la vida, de modo que el futuro rezador sea acompañado, monitorizado, instruido y, así, sea constituido de forma gradual, desde las experiencias de vida de los rezadores más experimentados y de los procesos de aprendizaje de las generaciones más jóvenes que están en la fase de formación. Sumado a la constitución de los rezadores, de forma concomitante, los innumerables desafíos que esos liderazgos religiosos han vivido actualmente permearán los análisis propuestos, tales como las dificultades existentes con el cuidado de los objetos rituales, en la construcción de casas de rezo, en el ejercicio de las prácticas religiosas, así como en el esfuerzo y preocupación por transmitir los saberes religiosos a los futuros rezadores y rezadoras. A partir de los presupuestos y aportes ofrecidos por el método de la etnohistoria, en el cual la inclusión de la producción etnográfica se suma a la interfaz entre Historia y Antropología, la investigación de campo se desarrolló con los Kaiowá en Guyraroka y Jaguapiru, con énfasis en las fuentes etnográficas, orales y fotográficas en la composición del trabajo. De ese modo, ha sido posible atestiguar que la religiosidad Kaiowá sigue proveyendo elementos para que sean investigados en la actualidad, basada en la compleja filosofía amerindia regida en la cosmología y en el modo de ser de la etnia.Submitted by Marcos Pimentel (marcospimentel@ufgd.edu.br) on 2022-09-30T17:48:08Z No. of bitstreams: 1 JozianedeAzevedoCruz.pdf: 4260711 bytes, checksum: b54351298b674035f7a106a09402eaf1 (MD5)Made available in DSpace on 2022-09-30T17:48:08Z (GMT). No. of bitstreams: 1 JozianedeAzevedoCruz.pdf: 4260711 bytes, checksum: b54351298b674035f7a106a09402eaf1 (MD5) Previous issue date: 2022-08-25Coordenação de Aperfeiçoamento de Pessoal de Nível Superior (CAPES)porUniversidade Federal da Grande DouradosPrograma de pós-graduação em HistóriaUFGDBrasilFaculdade de Ciências HumanasCNPQ::CIENCIAS HUMANAS::HISTORIAPovos indígenas - KaiowáPovos indígenas - culturaReligiãoIndigenous peoples - KaiowáIndigenous peoples - cultureReligion“Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS“This One has a knack, it will be a prayer”: the constitution processes and challenges between the kaiowá prayer women and men from Jaguapiru and Guyraroka - MS“Ese Tiene dotes, va a ser rezador”: los procesos de constituición y los desafíos entre las rezadoras y los rezadores Kaiowá de Jaguapiru y Guyraroka - MS“Koa Oguereko imarangatu, ha'e ñanderu”: ñempyrũ omoingo ha ohasa asy iñembore umi ñanderu ha ñandesy kaiowá Jaguapiru ha Guyraroka-pegua - MSinfo:eu-repo/semantics/publishedVersioninfo:eu-repo/semantics/doctoralThesisinfo:eu-repo/semantics/openAccessreponame:Repositório Institucional da UFGDinstname:Universidade Federal da Grande Dourados (UFGD)instacron:UFGDTEXTJozianedeAzevedoCruz.pdf.txtJozianedeAzevedoCruz.pdf.txtExtracted texttext/plain680696https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/bitstream/prefix/5189/4/JozianedeAzevedoCruz.pdf.txte4a434f69384859133018926e943ead5MD54ORIGINALJozianedeAzevedoCruz.pdfJozianedeAzevedoCruz.pdfapplication/pdf4260711https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/bitstream/prefix/5189/3/JozianedeAzevedoCruz.pdfb54351298b674035f7a106a09402eaf1MD53LICENSElicense.txtlicense.txttext/plain; charset=utf-81866https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/bitstream/prefix/5189/2/license.txt43cd690d6a359e86c1fe3d5b7cba0c9bMD52prefix/51892023-09-14 02:42:39.104oai:https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui:prefix/5189TElDRU7Dh0EgREUgRElTVFJJQlVJw4fDg08gTsODTy1FWENMVVNJVkEKCkNvbSBhIGFwcmVzZW50YcOnw6NvIGRlc3RhIGxpY2Vuw6dhLCB2b2PDqiAobyBhdXRvciAoZXMpIG91IG8gdGl0dWxhciBkb3MgZGlyZWl0b3MgZGUgYXV0b3IpIGNvbmNlZGUgYW8gUmVwb3NpdMOzcmlvIApJbnN0aXR1Y2lvbmFsIG8gZGlyZWl0byBuw6NvLWV4Y2x1c2l2byBkZSByZXByb2R1emlyLCAgdHJhZHV6aXIgKGNvbmZvcm1lIGRlZmluaWRvIGFiYWl4byksIGUvb3UgZGlzdHJpYnVpciBhIApzdWEgcHVibGljYcOnw6NvIChpbmNsdWluZG8gbyByZXN1bW8pIHBvciB0b2RvIG8gbXVuZG8gbm8gZm9ybWF0byBpbXByZXNzbyBlIGVsZXRyw7RuaWNvIGUgZW0gcXVhbHF1ZXIgbWVpbywgaW5jbHVpbmRvIG9zIApmb3JtYXRvcyDDoXVkaW8gb3UgdsOtZGVvLgoKVm9jw6ogY29uY29yZGEgcXVlIG8gRGVwb3NpdGEgcG9kZSwgc2VtIGFsdGVyYXIgbyBjb250ZcO6ZG8sIHRyYW5zcG9yIGEgc3VhIHB1YmxpY2HDp8OjbyBwYXJhIHF1YWxxdWVyIG1laW8gb3UgZm9ybWF0byAKcGFyYSBmaW5zIGRlIHByZXNlcnZhw6fDo28uCgpWb2PDqiB0YW1iw6ltIGNvbmNvcmRhIHF1ZSBvIERlcG9zaXRhIHBvZGUgbWFudGVyIG1haXMgZGUgdW1hIGPDs3BpYSBkZSBzdWEgcHVibGljYcOnw6NvIHBhcmEgZmlucyBkZSBzZWd1cmFuw6dhLCBiYWNrLXVwIAplIHByZXNlcnZhw6fDo28uCgpWb2PDqiBkZWNsYXJhIHF1ZSBhIHN1YSBwdWJsaWNhw6fDo28gw6kgb3JpZ2luYWwgZSBxdWUgdm9jw6ogdGVtIG8gcG9kZXIgZGUgY29uY2VkZXIgb3MgZGlyZWl0b3MgY29udGlkb3MgbmVzdGEgbGljZW7Dp2EuIApWb2PDqiB0YW1iw6ltIGRlY2xhcmEgcXVlIG8gZGVww7NzaXRvIGRhIHN1YSBwdWJsaWNhw6fDo28gbsOjbywgcXVlIHNlamEgZGUgc2V1IGNvbmhlY2ltZW50bywgaW5mcmluZ2UgZGlyZWl0b3MgYXV0b3JhaXMgCmRlIG5pbmd1w6ltLgoKQ2FzbyBhIHN1YSBwdWJsaWNhw6fDo28gY29udGVuaGEgbWF0ZXJpYWwgcXVlIHZvY8OqIG7Do28gcG9zc3VpIGEgdGl0dWxhcmlkYWRlIGRvcyBkaXJlaXRvcyBhdXRvcmFpcywgdm9jw6ogZGVjbGFyYSBxdWUgCm9idGV2ZSBhIHBlcm1pc3PDo28gaXJyZXN0cml0YSBkbyBkZXRlbnRvciBkb3MgZGlyZWl0b3MgYXV0b3JhaXMgcGFyYSBjb25jZWRlciBhbyBEZXBvc2l0YSBvcyBkaXJlaXRvcyBhcHJlc2VudGFkb3MgCm5lc3RhIGxpY2Vuw6dhLCBlIHF1ZSBlc3NlIG1hdGVyaWFsIGRlIHByb3ByaWVkYWRlIGRlIHRlcmNlaXJvcyBlc3TDoSBjbGFyYW1lbnRlIGlkZW50aWZpY2FkbyBlIHJlY29uaGVjaWRvIG5vIHRleHRvIApvdSBubyBjb250ZcO6ZG8gZGEgcHVibGljYcOnw6NvIG9yYSBkZXBvc2l0YWRhLgoKQ0FTTyBBIFBVQkxJQ0HDh8ODTyBPUkEgREVQT1NJVEFEQSBURU5IQSBTSURPIFJFU1VMVEFETyBERSBVTSBQQVRST0PDjU5JTyBPVSBBUE9JTyBERSBVTUEgQUfDik5DSUEgREUgRk9NRU5UTyBPVSBPVVRSTyAKT1JHQU5JU01PLCBWT0PDiiBERUNMQVJBIFFVRSBSRVNQRUlUT1UgVE9ET1MgRSBRVUFJU1FVRVIgRElSRUlUT1MgREUgUkVWSVPDg08gQ09NTyBUQU1Cw4lNIEFTIERFTUFJUyBPQlJJR0HDh8OVRVMgCkVYSUdJREFTIFBPUiBDT05UUkFUTyBPVSBBQ09SRE8uCgpPIERlcG9zaXRhIHNlIGNvbXByb21ldGUgYSBpZGVudGlmaWNhciBjbGFyYW1lbnRlIG8gc2V1IG5vbWUgKHMpIG91IG8ocykgbm9tZShzKSBkbyhzKSBkZXRlbnRvcihlcykgZG9zIGRpcmVpdG9zIAphdXRvcmFpcyBkYSBwdWJsaWNhw6fDo28sIGUgbsOjbyBmYXLDoSBxdWFscXVlciBhbHRlcmHDp8OjbywgYWzDqW0gZGFxdWVsYXMgY29uY2VkaWRhcyBwb3IgZXN0YSBsaWNlbsOnYS4KRepositório InstitucionalPUBhttps://repositorio.ufgd.edu.br/jspui:8080/oai/requestopendoar:21162023-09-14T06:42:39Repositório Institucional da UFGD - Universidade Federal da Grande Dourados (UFGD)false
dc.title.pt_BR.fl_str_mv “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS
dc.title.alternative.en.fl_str_mv “This One has a knack, it will be a prayer”: the constitution processes and challenges between the kaiowá prayer women and men from Jaguapiru and Guyraroka - MS
dc.title.alternative.es.fl_str_mv “Ese Tiene dotes, va a ser rezador”: los procesos de constituición y los desafíos entre las rezadoras y los rezadores Kaiowá de Jaguapiru y Guyraroka - MS
dc.title.alternative.gn.fl_str_mv “Koa Oguereko imarangatu, ha'e ñanderu”: ñempyrũ omoingo ha ohasa asy iñembore umi ñanderu ha ñandesy kaiowá Jaguapiru ha Guyraroka-pegua - MS
title “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS
spellingShingle “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS
Cruz, Joziane de Azevedo
CNPQ::CIENCIAS HUMANAS::HISTORIA
Povos indígenas - Kaiowá
Povos indígenas - cultura
Religião
Indigenous peoples - Kaiowá
Indigenous peoples - culture
Religion
title_short “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS
title_full “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS
title_fullStr “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS
title_full_unstemmed “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS
title_sort “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka - MS
author Cruz, Joziane de Azevedo
author_facet Cruz, Joziane de Azevedo
author_role author
dc.contributor.advisor1.fl_str_mv Cavalcante, Thiago Leandro Vieira
dc.contributor.advisor1ID.fl_str_mv 0000-0002-9570-817X
dc.contributor.advisor1Lattes.fl_str_mv http://lattes.cnpq.br/8295814348286253
dc.contributor.referee1.fl_str_mv Landa, Beatriz dos Santos
dc.contributor.referee1ID.fl_str_mv 0000-0001-8074-6889
dc.contributor.referee1Lattes.fl_str_mv http://lattes.cnpq.br/8837968624971224
dc.contributor.referee2.fl_str_mv Brighenti, Clovis Antonio
dc.contributor.referee2ID.fl_str_mv 0000-0002-8782-2239
dc.contributor.referee2Lattes.fl_str_mv http://lattes.cnpq.br/7972713627348895
dc.contributor.referee3.fl_str_mv Pereira, Levi Marques
dc.contributor.referee3ID.fl_str_mv 0000-0002-8513-2613
dc.contributor.referee3Lattes.fl_str_mv http://lattes.cnpq.br/1669550558445333
dc.contributor.referee4.fl_str_mv Langer, Protasio Paulo
dc.contributor.referee4ID.fl_str_mv 0000-0002-7849-0375
dc.contributor.referee4Lattes.fl_str_mv http://lattes.cnpq.br/7088353708571943
dc.contributor.authorLattes.fl_str_mv http://lattes.cnpq.br/7728599562044877
dc.contributor.author.fl_str_mv Cruz, Joziane de Azevedo
contributor_str_mv Cavalcante, Thiago Leandro Vieira
Landa, Beatriz dos Santos
Brighenti, Clovis Antonio
Pereira, Levi Marques
Langer, Protasio Paulo
dc.subject.cnpq.fl_str_mv CNPQ::CIENCIAS HUMANAS::HISTORIA
topic CNPQ::CIENCIAS HUMANAS::HISTORIA
Povos indígenas - Kaiowá
Povos indígenas - cultura
Religião
Indigenous peoples - Kaiowá
Indigenous peoples - culture
Religion
dc.subject.por.fl_str_mv Povos indígenas - Kaiowá
Povos indígenas - cultura
Religião
dc.subject.eng.fl_str_mv Indigenous peoples - Kaiowá
Indigenous peoples - culture
Religion
description Teko ñembo’e, Kaiowá mba’e ñembo’ere ita’e oguereko marãngatu, arandu reko, ha oguereko hekoha ryepypy. Ko kuatya rendápy ejechukáta constituição rupi mba’eichapa umi ñanderu ha ñandesy, ochukáta ohasa’asy ha iñembo’ere ha hekore. Oñepyrũ kuri ko ñe’ẽ tekohápy Guyraroka/Caarapo ha Jaguapiru/Dourados-MS. Ko kuatia ara mbyte he’ita mitã rekáre, ñanderu ha ñandesy omoingo Kaiowá rekópy. Ohendúta kuatia rupi, ha hãiha rupi, okagua haguã umi mitã, ja’e mitã rekóre kaiowápe. Oñempyrũ oje’e ohenduháva mba’eicha oiko ára, há oikóva ñembo’e rupi. Korupi ojechukáta arandu, ha ou kuaháva oiko ha'upy, hekópe, ñembo’e rupe, ochukáta ichupe imayna iñembo’e rupe, ha péicha rupi ha’e yvyra’ija, heko rupi ojechuke, ha ochuka teko joja umi oñembo‘eva tuja ha umi yvyra’ija pyahu ko’angagua. Ohã’ãta, ha ojeguata. Uperupi ohasáta ñembo’ere hegua, ha ikatu ohendu oikoha rupi ha oiporu. Uperupi yvyra’ija ohóta, oma’ẽta hesere reko jaha ombyata arandu, uperupi oikóta heko ko’anga, orendu ñembo’e, yvyra’ija kuéra ndive ohendu jey, ha oikuaavéta. Opata ojapo ñe’ẽ ñembo’ére, umi opora he’ivare. Heta ojepapata ohasa’asýre. Umi ñembo’e jarare renda rehe, oikógui ñembo’e ko’anga jarare renda rehe, oikogui ñembo’e ko’ãga ojapoterei oñentendure, mba’eichapa ohasa’asy umi ñembo’e oikeri haguã, ñembo’e oguéreko ojara, ha imba’e ñembo’ehave. Ojapo ogapysy, ha ochuka haguã eterei ava reko, te’yi, ñembo’erupi, arandurupi, ochuka’ara umi pyahu kuéra yvyra’ija, ha ñanderu rupi, ñandesy rupi. Upéicha pupi ome’ẽ Kuatia arandu, imaguarere rupi-Históriape, ha ohai etnografiape, opapa interface históriare ha antropologiare, upeichagui oho ñume ohechaháva resa rupi. Ohecha akue Kaiowáre Guyrarokape ha ñe’ẽ rupe ta’anga rupi, ha kuatia akã rupi. Upeichagui, araka’e ojapo umi teko ñembo’e rupi Kaiowápe iporã ojapo ko’anga rupi, ha oñe’ẽma jave, filosofiare ameríndiapy, he’i hekojára avápy oikoteri pa’ikuaráre.
publishDate 2022
dc.date.accessioned.fl_str_mv 2022-09-30T17:48:08Z
dc.date.available.fl_str_mv 2022-09-30T17:48:08Z
dc.date.issued.fl_str_mv 2022-08-25
dc.type.status.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/publishedVersion
dc.type.driver.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/doctoralThesis
format doctoralThesis
status_str publishedVersion
dc.identifier.citation.fl_str_mv CRUZ, Joziane de Azevedo. “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka – MS. 2022. 287 f. Tese (Doutorado em História) – Faculdade de Ciências Humanas, Universidade Federal da Grande Dourados, Dourados, MS, 2022.
dc.identifier.uri.fl_str_mv http://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/handle/prefix/5189
identifier_str_mv CRUZ, Joziane de Azevedo. “Esse Tem jeito, vai ser rezador”: os processos de constituição e os desafios entre as rezadoras e rezadores Kaiowá de Jaguapiru e Guyraroka – MS. 2022. 287 f. Tese (Doutorado em História) – Faculdade de Ciências Humanas, Universidade Federal da Grande Dourados, Dourados, MS, 2022.
url http://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/handle/prefix/5189
dc.language.iso.fl_str_mv por
language por
dc.rights.driver.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/openAccess
eu_rights_str_mv openAccess
dc.publisher.none.fl_str_mv Universidade Federal da Grande Dourados
dc.publisher.program.fl_str_mv Programa de pós-graduação em História
dc.publisher.initials.fl_str_mv UFGD
dc.publisher.country.fl_str_mv Brasil
dc.publisher.department.fl_str_mv Faculdade de Ciências Humanas
publisher.none.fl_str_mv Universidade Federal da Grande Dourados
dc.source.none.fl_str_mv reponame:Repositório Institucional da UFGD
instname:Universidade Federal da Grande Dourados (UFGD)
instacron:UFGD
instname_str Universidade Federal da Grande Dourados (UFGD)
instacron_str UFGD
institution UFGD
reponame_str Repositório Institucional da UFGD
collection Repositório Institucional da UFGD
bitstream.url.fl_str_mv https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/bitstream/prefix/5189/4/JozianedeAzevedoCruz.pdf.txt
https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/bitstream/prefix/5189/3/JozianedeAzevedoCruz.pdf
https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/bitstream/prefix/5189/2/license.txt
bitstream.checksum.fl_str_mv e4a434f69384859133018926e943ead5
b54351298b674035f7a106a09402eaf1
43cd690d6a359e86c1fe3d5b7cba0c9b
bitstream.checksumAlgorithm.fl_str_mv MD5
MD5
MD5
repository.name.fl_str_mv Repositório Institucional da UFGD - Universidade Federal da Grande Dourados (UFGD)
repository.mail.fl_str_mv
_version_ 1833922233175638016